In de nieuwsbrief van AI Report stond onlangs een opmerkelijke kop:
‘Echte mensen lezen je ChatGPT-gesprekken mee.’
De bedoeling is duidelijk. Niet alleen computersystemen verwerken soms wat wij aan ChatGPT vertellen; in bepaalde gevallen kunnen ook menselijke beoordelaars gesprekken onder ogen krijgen.
Maar mijn oog bleef hangen bij twee woorden: echte mensen.
Vroeger zouden we waarschijnlijk hebben geschreven:
‘Iemand heeft je bericht gelezen.’
En daarmee was alles gezegd.
Iemand was een mens. Dat hoefde niet nader te worden toegelicht.
Nu kennelijk wel. Want als er gesproken moet worden over echte mensen, ontstaat er taalkundig bijna vanzelf ook een andere categorie: mensen die niet echt zijn. Kunstmatige mensen, misschien. Of systemen die in ieder geval voldoende op mensen lijken om het onderscheid noodzakelijk te maken. Daarmee heeft AI Report natuurlijk niet willen beweren dat ChatGPT een mens is. De formulering is vermoedelijk volkomen achteloos gekozen.
Juist daarom vind ik haar interessant.
Taal verandert meestal niet omdat een filosoof heeft besloten dat er een nieuw begrip nodig is. Zij verandert omdat de werkelijkheid onderscheidingen noodzakelijk maakt die we vroeger niet hoefden te maken. En die geleidelijke verandering in het taalgebruik zegt natuurlijk veel over de enorme sociale gevolgen van een grote technologische revolutie. Want dat is de komst van AI-systemen waarmee we in gewone, natuurlijke taal kunnen spreken wel degelijk. Bij iedere foto, video, tekst, advies, verzoek of computerprogramma kunnen we ons inmiddels afvragen: is dit door een ECHT mens gemaakt?
Maar waarschijnlijk zal ook die vraag op den duur grotendeels uit ons taalgebruik verdwijnen. Zodra we eraan gewend zijn geraakt dat AI ons dagelijks leven mede vormgeeft, zal ook dat vanzelfsprekend worden. Dan wordt de herkomst van een product vaak minder belangrijk dan het resultaat. Is de tekst bruikbaar? Is de foto mooi? Is de video informatief? Werkt het programma?
Eigenlijk was de maker ook vóór AI meestal niet zo belangrijk. Van verreweg de meeste teksten, foto’s, ontwerpen, adviezen en computerprogramma’s die wij gebruiken, kennen we de maker niet. En doorgaans interesseert ons dat ook nauwelijks. We beoordelen het resultaat. En we wisten heel goed: die makers maken soms fouten. We leefden ermee en keken er niet van op.
Daarmee is nog niets gezegd over bewustzijn, denken, begrijpen of voelen. Misschien is dat zelfs niet het interessantste.
Het interessante is dat AI blijkbaar al iets anders aan het veranderen is: de vanzelfsprekendheid waarmee wij bepaald gedrag en bepaalde producten uitsluitend met mensen verbonden.
En soms verraadt één klein woordje dat eerder dan een heel filosofisch betoog.
Echt.