Categorie: Sociale Media

Waarom Google met AI de slimste bronnen niet meer vindt – over semantisch verval

Inleiding

In een tijdperk waarin kunstmatige intelligentie steeds vaker de poortwachter is van onze digitale informatievoorziening, waaronder de dominante zoekmachine van Google, rijst de vraag: vinden we nog wel alles wat inhoudelijk van waarde is? Als pionier op het gebied van digitale informatie (van de SARA-computer tot CD-ROM en SEO) zie ik een verontrustende ontwikkeling: AI-gestuurde zoekmachines als Google zoeken blijkbaar niet meer naar waarheid of excellente inhoud op het net, of laten dat aan hun gebruikers niet meer zien, want men kijk vooral naar het gedrag van die gebruikers: wat klikken de mensen aan, wat kan men op een mobiele telefoon nog gepresenteerd krijgen. En dat heeft verstrekkende gevolgen voor wat we online wel en niet te zien krijgen.

Van PageRank naar Predictive AI

De oorspronkelijke logica van Google was elegant: wie door veel gezaghebbende pagina’s werd genoemd, was waarschijnlijk belangrijk. PageRank was een vorm van democratische indexering, gebaseerd op verwijzingen. Maar sinds de invoering van modellen als BERT (2019) en MUM (2021), is Google fundamenteel veranderd.

Zoekmachines interpreteren nu zoekopdrachten met behulp van taalmodellen die semantiek en context proberen te begrijpen. Ze genereren samenvattingen, voorspellen zoekintenties, en filteren informatie op basis van gebruikersgedrag. Wat meest waarschijnlijke vervolg is, vervangt het zoeken naar het meest ware antwoord.

Techniek als poortwachter, niet als hulpmiddel

Een frustrerend gevolg hiervan is dat technische factoren zoals mobielvriendelijkheid, laadsnelheid en visuele opmaak zwaarder zijn gaan wegen dan de inhoud zelf. Een briljante wetenschapper die zijn bevindingen publiceert op een rommelige, trage website, wordt afgestraft in de zoekresultaten. De inhoud telt niet meer op zichzelf – de verpakking bepaalt of ze gevonden wordt.

De gebruiker heeft die keuzevrijheid niet meer. Google bepaalt vooraf of een pagina het waard is om getoond te worden, gebaseerd op massa-gebruik, niet op individuele relevantie of diepgang.

AI traint op gedrag, niet op betekenis

De kern van het probleem is epistemologisch: AI-modellen zoals Google MUM of GPT-4 zijn niet getraind op waarheid of betekenis van de data, maar op het statistische gedrag van gebruikers. Ze leren wat mensen doorgaans aanklikken, hoe lang ze ergens blijven, wat ze skippen. Het gevolg:

  • Wat veel bekeken wordt, krijgt voorrang
  • Wat diepgaand maar zeldzaam is, verdwijnt naar de achtergrond
  • Wat glanst wint van wat inhoud heeft

Een tragedie van de verrijking voor kennis

Waar de belofte van het internet ooit was dat iedereen toegang kreeg tot de volledige rijkdom van menselijke kennis, leven we nu in een web dat steeds meer een gedragsspiegel wordt. Een bibliotheek waarin de zeldzaamste, meest waardevolle boeken in een donkere kelder liggen – en de zoekrobot je alleen naar de kiosk bovenaan leidt.

Wat nu?

Er zijn tegenbewegingen:

  • Zoeken via platforms als Marginalia Search, Kagi of Perplexity AI die inhoud boven gedrag stellen.
  • Projecten voor open semantische netwerken zonder commerciële logica.
  • Nieuwe vormen van digitale bibliotheken waarin AI dient als gids, niet als censor.

Slotgedachte: de derde wet van Ahles

Ik formuleerde ooit:

Alles wat gedigitaliseerd kan worden, zal worden gedigitaliseerd.

En alles wat gedigitaliseerd is, zal vroeg of laat online opvraagbaar zijn.

Misschien is het tijd voor een derde wet:

Alles wat AI kan reproduceren, zal dominant worden – maar niet per se waar, diep of waardevol voor de mens zijn.

De vraag is dus: wie zorgt er voor de kelder van het web? Uiteindelijk denk ik dat er ook AI systemen ontwikkeld worden die wel een (meer wetenschappelijke) methode ontwikkelen om niet doorsnee kennis te ontdekken en te presenteren, en de juistheid daarvan in een proces van hoor en wederhoor, in open dialogen tussen vertegenwoordigers van verschillende opvattingen, recht doen aan de groei van kennis en daarmee aan het voortzetten van het proces van vooruitgang.

Dirk Hendrik Ahles

(Met dank aan GPT-4 voor de sparring, maar de ideeën zijn ouder dan zijn trainingsdata.)

Donald Trump en de kleren van de Keizer

De inauguratie van Donald Trump als president van de Verenigde Staten zal ongetwijfeld worden beschouwd als een gebeurtenis van grote historische betekenis. Dit geldt niet alleen vanwege de politieke en maatschappelijke impact, maar ook vanwege de symboliek en de context waarin deze inauguratie plaatsvond.

Volgens alle gevestigde normen van de politiek—het nooit slapende, egoïstische machtsspel van de elites, de daaraan ten dienste staande staatsrechtelijke structuren, het bestaansrecht van de staat én de internationale machtsverhoudingen—had de benoeming van een president met het profiel, het gedrag en de politieke opvattingen van Trump nooit mogen plaatsvinden. Juist dat maakt deze gebeurtenis historisch: het feit dat Trump überhaupt door het publiek tot president is verkozen, niet per se zijn politieke programma of plannen.

De verdienste van Trump is op dit moment niet veel meer dan tegen de in de verkiezingen verslagen politieke machthebbers zeggen: “Kijk, jullie hadden geen kleren aan!” Hij heeft de façade van de politieke elite ontmaskerd door te laten zien dat zij vaak niets meer zijn dan holle vaten, gericht op eigenbelang, rijkdom en macht, kortom parasiterend op de burgers waar ze geen wezenlijke verbinding meer mee hadden en werkelijk elk gebrek aan inzicht toonde over en compassie voor de wijze waarop de individuen nu samenleven en moeten zien te overleven. Dit inzicht heeft uiteindelijk een breed publiek bereikt en leidt tot verontwaardiging, omdat velen de oude politieke orde al langer als leeg en hypocriet ervaren.

En dat inzicht van de burgers is nieuw. Hoewel onvrede en volksopstand uiteraard van alle tijden is, is het inzicht dat haar vrijgestelde elite inhoudelijk de kluit belazert, de politici structureel liegen en op grote schaal vriendjespolitie bedrijft is nieuw. Met als gevolg verzet tegen de zeer breed en met alle middelen uitgedragen officiële ideologie van die overheid en haar bestuurders. De formele overheid mag zich vanaf de middeleeuwen immers wentelen in een niet uit te leggen positief imago over haar nut voor de samenleving, de noodzaak het bewaken van het algemeen belang en haar unieke vermogen burgers veiligheid en welvaart te brengen.

De verkiezing van Trump markeert een keerpunt in de geschiedenis van de mensheid, omdat het een mijlpaal vertegenwoordigt in de zeer ingrijpende technologische veranderingen, met de daaruit voortvloeiende sociale veranderingen die de wereld de afgelopen decennia hebben getransformeerd. Burgers zijn hun wereld fundamenteel anders gaan bekijken, beschikken nu over ongekende middelen van informatieverwerving en verspreiding, en zoeken nu nieuwe manieren van sociale verbondenheid en willen hun leven steeds meer zelf vormgeven. De rol van de overheid, politici en overheidsdienaren zal hierdoor fundamenteel veranderen. Het tijdperk waarin de liberale bourgeoisie in de negentiende eeuw als laatste elite de macht greep, loopt ten einde, en nieuwe maatschappelijke structuren kondigen zich aan.

We zijn getuige van een machtsstrijd tussen enerzijds de heersende elite—gewapend met immense middelen zoals geld, informatie en wapens—en anderzijds de individuele burger, die dankzij de bio-cybernetische digitale revolutie nieuwe hulpmiddelen en ideeën tot zijn beschikking heeft. Deze technologische revolutie heeft niet alleen ons gedrag veranderd, maar ook onze visie op autonomie en de rol van de staat. Burgers kunnen nu vanaf hun telefoon wereldwijd medestanders zoeken en vervolgens samen formuleren nieuwe ideologieën die warmte, veiligheid en perspectief bieden in een wereld vol verandering. Los van welke oude landsgrenzen dan ook.

Hoewel de huidige machtsverhoudingen ongelijk lijken, heeft de individuele burger de kracht van het getal aan zijn zijde. De verkiezing van Trump is een eerste overwinning in deze nieuwe machtsstrijd. In de komende decennia zullen er meer volgen, totdat de huidige elite hetzelfde lot ondergaat als de soevereine vorsten, edelen en geestelijken van weleer. Net zoals de technologische revolutie in de negentiende eeuw een einde maakte aan slavernij en lijfeigenschap, zal de huidige revolutie economische slavernij en geestelijke onderwerping door overheden beëindigen.

De macht van de natiestaat zal afnemen, en nieuwe sociale organisaties zullen ontstaan, met andere leiders en besluitvormingsprocessen. Dit transitieproces zal niet zonder conflicten en sociale ontwrichting verlopen. De elite zal zich verzetten, en burgers zullen fouten maken terwijl ze zoeken naar stabiele samenlevingsvormen die niet langer gebonden zijn aan de grenzen van soevereine staten.

De verkiezing van Trump zal voor zijn huidige aanhangers en nog vele teleurstellingen in petto hebben. Want Trump is in alles een product van de oude maatschappij en was of is onderdeel van die elite. Zijn programma is in wezen conservatief en gericht op het herstellen van oude waarden die door de evolutie van na de jaren zestig terzijde zijn geschoven onder de vlag van collectivisme, cultuur marxisme en globalisme; dat laatste in de betekenis van één internationale overheid die meester is over alle wereldburgers. Hoewel deze conservatieve agenda tijdelijk nuttig kan zijn, zal ze uiteindelijk ontoereikend blijken. De nieuwe wereld vraagt om een fundamentele breuk met de gevestigde orde, inclusief de egocentrische, in wezen nationalistische en oorlogszuchtige symboliek van leiders als Trump: America first.

De contouren van de nieuwe wereld zijn nog niet volledig zichtbaar, maar één ding is duidelijk: de macht en filosofie van de huidige elite is niet langer vanzelfsprekend. De ‘kleren van de Keizer’ zijn onherroepelijk afgedaan, en de weg naar een nieuwe, met meer autonome burgers in een meer rechtvaardige, en gedifferentieerde samenleving zijn onvermijdelijk ingezet.

En hoewel niemand goed kan voorspellen hoe die toekomst er uit zal gaan zien, is het overduidelijk dat in het nieuwe tijdperk van bio cybernetische digitale technologie dat het de volgende stap in de vooruitgang van menselijke cultuur is: het stoppen van de slavernij door de overheid. De overwinning van Trump en zijn optreden is daarin slechts een kleine, maar noodzakelijke, rimpeling.

Nieuws: van elkaar overschrijven?

Grote Spectrum Encyclopedie (1973-1979)

Toen ik bij Het Spectrum in 1976 kwam zaten we nog in de PAROOL-TOREN aan de Wibautstraat te Amsterdam. Op, ik dacht de 11de etage, zat de redactie rond een soort van kantoorplein, welke De Brink werd genoemd. Op die brink stonden alle belangrijke encyclopedieën van de Wereld. Ik realiseerde mij dat, hoe vernieuwend de Grote Spectrum Encyclopedieook was, hoe gedreven de redactie, hoe fantastisch het beeld materiaal, hoe slim de verwijzingen structuur, uiteindelijk schrijven encyclopedie redacteuren hun artikelen in basis gewoon over uit andere encyclopedieën. Met alle gevolgen van dien, want toen halverwege het project we een nieuwe Hoofd Documentatie in ons midden kregen, de heer Leo Hirs, kon hij genadeloos laten zien hoe we fouten in de encyclopedie konden herleiden naar fouten in de andere (anders-talige) encyclopedieën waaruit we de gegevens hadden overgeschreven. Het was in ieder geval de startschot tot een toentertijd uniek project bij Spectrum Naslagwerken, om tenminste alle geboorte- en overlijdens-gegevens aan de burgelijke stand van over de hele wereld zelf te checken.

Spectrum Compact 

Dat project is overleden met de snelle neergang van de gedrukte encyclopedieén maar als u toch overschrijft doe dat dan wat betreft geboortedata e.d. uit de Spectrum Compact Encyclopedie: dat zijn het beste gecheckte uit ons taalgebied. Inclusief de juiste geboortedatum van Prins Bernard.

Lees verder “Nieuws: van elkaar overschrijven?”

Engelse Pers: journalisten staan niet boven de wet, en de overheid kan de pers niet controleren

Laatste uitgave van News of the World

Wat er nu in Engeland gebeurd rond het afluisteren door journalisten is in alle opzichte een bizarre geschiedenis. De analyses en de discussie naar aanleiding van het afluisteren tonen aan dat we hier hoe dan ook te maken hebben met een achterhoede gevecht in de licht van de nu snel doorzettende Social Media.
Laten we het snel eens worden over de stelling dat journalisten niet boven de wet en de wet schrijft voor dat je iemand telefoon niet hacken, niet steelt, geen huisvredebreuk pleegt, geen misdadigers beschermt. Verder mag de journalist zoals alle burgers zeggen en publiceren wat hij wil, in ieder geval zonder dat de overheid vooraf meekijkt.
Als iedereen het hier over eens zijn dan is iedere speciale controle of wetgeving rond journalisten niet nodig, sterker nog dat zou overheidsdiscriminatie zijn. Maar de journalisten denken daar vaak anders over, die willen graag eigen wetgeving en dan komt het probleem, ze willen ook zelf bepalen welke groep dan wel onder de definitie van journalist vallen, want laat er geen misverstand over bestaan: bloggers, gelegenheidsjournalisten, gewone burgers mogen zich natuurlijk niet zo verheven boven de mensheid voelen dat ze onder de regels van de wetgeving mogen vallen. We leven in een standen maatschappij.

Sociale Media geven burgers macht tegen zalvende politici

De brand van Moerdijk is waarschijnlijk de eerste test-case voor de overheidsdienaren en politici in de door Internet zo veranderende wereld om te gaan met de macht en de druk van de sociale media. Daar waar de gevestigde media even tijd nodig had om hun publieke taak te organiseren, zware camera’s hebben opgebouwd, waren de burgers in de omgeving al direct begonnen met hun nieuw taak: wereldkundig maken van nieuws, en het publiceren van foto’s en video’s. De voor deze rampen in eerste instantie verantwoordelijke ambtenaren gemeentelijke en regionale diensten waren hun commando-posten nog aan het inregelen en dachten vanavond wel eens de eerste persconferentie te kunnen geven, dus het voorlichten van het publiek had het nu nog even geen tijd. Dat gaat vanaf nu met twitter, blogs, Youtube, Hyves niet meer werken.

De politici en ambtenaren worden daarbij nog eens extra beperkt door het vooroordeel dat voorlichting vooral ook te maken heeft met “hoe verpak ik de boodschap”, in plaats van “hoe deel ik met het publiek mijn kennis; hoe onvolledig, hoe speculatief, en hoe gedetailleerd ook”, kiest men voor “eerst verzamelen. Men kiest er voor om deskundigen eerst de beschikbare gegevens te laten analyseren, en dan goed nadenken hoe de boodschap te verpakken en wanneer ik het ga vertellen. Alles vanuit de verkeerde aanname dat men als overheid de informatie-voorziening goed (en ik neem gelijk aan, met de beste bedoelingen!) kan regiseren. In de tijd van Internet, sociale Media en Youtube enerzijds, en 24-nieuwszenders anderzijds moet je die regie gewoon vergeten. Die zal je in dit tijdsgewricht nooit meer hebben, en hoe meer je tracht te regisseren en hoe zalvender je woorden worden, hoe harder de kritische werkelijkheid op je zal terugslaan. Dat is precies wat er met de ramp van moerdijk is gebeurd. En de overheid zal in dit dossier nooit meer worden geloofd. Lees verder “Sociale Media geven burgers macht tegen zalvende politici”

Mart Smeets en de Sociale Media

Ik ben fan van Mart Smeets. Ik vind het een van de meest onderhoudende en inhoudelijke presentator en journalist die ik ken. Niet persoonlijk maar als belangstellende waarnemer. Ik zie graag naar zijn nabeschouwingen, ik luisterde graag naar zijn wielren verslagen, ik lees met genoegen zijn boeken. Altijd staan daar mooie, informatieve, ontroerende en intelligente gedachten in. En dat allemaal terwijl ik zelf maar gematigd in sport be geïnteresseerd. Ik kan zonder enige teleurstelling alle wedstrijden van het WK2010 missen. Maar als Mart verschijnt of spreekt, zoals vanavond, dan gaan we even zitten, luisteren en meestal genieten!

Fan dus. Vanavond (vrijdagavond 11 juni 2010)  was Mart Smeets te gast bij Knevel/van den Brink; ik zapte gewoon toevallig langs en zag bij Foppe de Haan ook Smeets aan tafel zitten. Daar werd zijn nieuwe boek “De afrekening” gepresenteerd en besproken. Ja denk ik dan, zo doen we commercie bij de Publieke Omroep, maar goed, even opletten want dat boek moeten we waarschijnlijk wel gaan lezen. En ik werd niet teleurgesteld. Wat ik er van begreep in de beschrijving gaat het boek over een fictief persoon, Stijn Miller, die opvallend veel lijkt op ene Mart Smeets, en die beschrijft hoe de start van de de Tour in 2010 in Rotterdam verloopt (even voor de goede orde en voor diegene die dit veel later lezen: die Tour moet nog starten in Rotterdam!), inclusief het interview (en inclusief de vragen die ook inderdaad gesteld werden) waarin hij op dat moment figureerde. Wederom een uiterst boeiend en intelligente discussie, die jullie natuurlijk zelf kunnen nakijken in uitzending gemist; van harte aanbevolen!

Nieuwste Boek over Stijn Miller van Mart Smeets

En toen zei Mart: “Ik zet me (in het boek DA) af tegen de zogenaamde Sociale Media; daarmee wil ik afrekenen!”. En wat blijkt, Mart Smeets, en veel andere politici, journalisten, presentatoren met hem, nu met de opkomst van de Sociale Media (Twitter, Hyves, Blogs, LinkedIn, etc) dagelijks worden overstelpt met  vulgaire, smerige, krenkende, domme, inhoudsloze emails, tweets en daar voelt men zich – terecht – gestalkt door. En dat brengt blijkbaar de gedachte met zich mee dat al die nieuwe media op internet wordt bevolkt door allemaal idioten en dommeriken.  Een gedachte die overigens wijdverspreid is onder, journalisten, hoofdredacteuren, kranten eigenaren, politici en andere mensen die niet of nauwelijks bekend zijn met internet of de nieuwe sociale media. En daar zou ik tegen al die skeptici wel willen zeggen:

  • Uiterst vervelend voor die ongevraagde kwalijke emails en twitters, maar er gebeurd zoveel op Sociale Media, door zoveel verschillende mensen, over alle denkbare onderwerpen, en soms van zeer hoge kwaliteit, en naar mijn waarneming veelal ook van een hoger niveau dan men in de tradionele kranten en TV media ziet, dat we door die idioten het zicht op vele goede en prachtige dingen die daar gezegd worden niet mogen veroordelen. Daar moeten we blij mee zijn, want Sociale Media is de ultieme omgeving van de ware democratie is en het wahalla van de vrijheid van meningsuiting. Nog nooit is er in de geschiedenis van de mensheid zo intensief gecommuniceerd, gediscussieerd, kennis gedeeld, elkaar belangeloos geholpen en aan meningsvorming gedaan, en dat die pracht niet door een stelletje irritante domoren kan worden vernietigd. Hoe irritant ook.
  • Verder moeten we ons realiseren dat Sociale Media dat (vaak irritante) gedrag zichtbaar maakt, archiveert, en publiceert, maar de geventileerde meningen en uitingen waren er vroeger gewoon ook al: soms werden ze geuit op bankjes (noemen we ze niet de “leugen”-bankjes?) waar mensen samen kwamen, op het schoolplein, tijdens verjaardagspartijtjes van tante Mien, in sport-kantines, tijdens de lunch op het werk. Het feit dat Sociale Media nu een toeter aanzet van al die ongewenste uitingen, heeft ook een duidelijke nieuwe functie: (a) alle mensen die in kringen vertoefde waar men op een andere (beschaafte?) manier met elkaar omgaat, worden er nu vensters geopend op een publiek waarvan men helemaal niet wist dat die bestond en wat voor meningen zij er op nahielden. (b) Doordat het nu openbaar gebeurd kunnen we er uiteindelijk ook over hebben met elkaar, en dat is precies wat er in Sociale Media gebeurd, en natuurlijk ook in die Sociale Media zal een goed ogenblik wel een nieuw evenwicht gaan ontstaan over hoe en tegen wie we ons met welke uiting omgaan. Laten de Mart Smeetsen van deze wereld zich realiseren dat zij voor een Medium werken die nu meer dan vijftig jaar bestaat en dat Sociale media amper vijf jaar oud is.

Wat heeft Sociale Media al een invloed op ons gedrag en de omgeving; het is een ware (sociale) revolutie, waarvan naar mijn inschatting veel oude journalisten en alle politici nog niet door hebben dat zij aan het plaatsvinden én on-omkeerbaar is.